Grein Ólafs Stephensen, framkvæmdastjóra FA, í Morgunblaðinu 4. maí 2026
Guðni Ágústsson, fyrrverandi landbúnaðarráðherra, skrifar grein í Morgunblaðið sl. miðvikudag og segir greinarhöfund hafa farið með „staðlausa stafi“ í grein hér í blaðinu 17. apríl sl., með því að ég hafi „fullyrt“ að Kaupfélag Skagfirðinga, í gegnum dótturfélagið Esju Gæðafæði, hafi staðið að innflutningi á lambakjöti.
Tollkvótinn læstur inni í skáp
Guðni hefur ekki lesið greinina nógu vel, því að þar var ekkert fullyrt um að þessi félög hefðu flutt inn lambakjöt. Þar var hins vegar bent á þá staðreynd að félagið Háihólmi, sem er leppur fyrir KS og sagt í eigu innkaupastjóra Esju Gæðafæðis, keypti í síðasta tollkvótaútboði kvóta til að flytja inn tæp 93 tonn af lambakjöti. Guðna var jafnframt ráðlagt að hringja í Þórólf Gíslason kaupfélagsstjóra til að spyrja hverju þetta sætti og hvort hann væri genginn af trúnni á íslenzka lambið.
Guðni hefur greinilega hringt símtalið og fengið að vita að KS hafi ekki notað kvótann sem Háihólmi keypti fyrir félagið. Það er náttúrlega svolítið spes að kaupa sér innflutningskvóta ef maður ætlar ekki að nota hann, en það er engin ástæða til að ætla að Þórólfur hafi sagt Guðna ósatt.
Í samtali við Vísi 22. apríl fullyrti Guðni að „þeir“, þ.e Háihólmi og Esja, hefðu aldrei flutt inn lambakjöt. „Þeir sóttu eitt sinn um en þetta er eins og að eiga skammbyssu og hleypa svo aldrei af,“ sagði Guðni þar. Þetta er samlíking sem fólk skilur, enda margir sem kaupa sér skammbyssur til að nota þær svo aldrei. Það er skrýtinn bissness að kaupa sér tollkvóta til að nota hann svo ekki og læsa hann inni í skáp, en lýtur kannski svipuðum lögmálum.
Er kjötinnflutningur ógn við heilsu og lífríki?
Guðni japlar í framhaldi af þessu á gamalkunnugri tuggu um að kjötinnflutningur geti stefnt heilsu manna og dýra í hættu. Hann vitnar (óbeint) í erlendan sérfræðing, sem ku liggja á óbirtum vísindaniðurstöðum um að „af innflutningi á kjöti geti stafað enn meiri ógn við lífríkið en til þessa hefur verið talið.“ Við það hnýtir Guðni: „Það eru vond tíðindi og enn þá verri ef skjólstæðingar Ólafs úr röðum heildsalanna láta sér ekki segjast.“
En eru það bara vondu heildsalarnir sem flytja inn hættulega, útlenda kjötið? Enn og aftur virðist Guðna yfirsjást að innlendu kjötafurðastöðvarnar eru komnar í hóp umsvifamestu kjötinnflytjenda landsins. Á tímabili starfræktu afurðastöðvarnar „hóp um örugg matvæli“ sem mælti eindregið gegn innflutningi á kjöti, á svipuðum forsendum og Guðni gerir í grein sinni. Á vef hópsins, oruggurmatur.is, sagði þannig árið 2019: „Það getur vel verið að aukinn innflutningur á erlendu kjöti hafi jákvæð efnahagsleg áhrif til skamms tíma litið. En hvað með lýðheilsuáhrif? Er það þess virði að fórna öryggi og heilsu landa okkar í framtíðinni?“
Afurðastöðvar flytja inn útlent kjöt
Ekki ýkja löngu eftir að þetta birtist var vefnum lokað og innlendu afurðastöðvarnar gerðust umsvifamiklar í kaupum á tollkvóta og innflutningi á kjöti. Áhyggjurnar af öryggi og heilsu landans hurfu einhverra hluta vegna eins og dögg fyrir sólu. Nú er algengt að sjá í verzlunum t.d. beikon frá innlendum framleiðendum með upprunamerkingu frá Danmörku, Þýzkalandi eða einhverju öðru hættulegu útlandi.
Á árunum 2023-2026 hafa innlendar afurðastöðvar og félög á þeirra vegum fengið í sinn hlut meirihlutann, eða 50-55%, af öllum tollkvóta sem úthlutað hefur verið fyrir innflutning á nauta-, svína- og alifuglakjöti frá Evrópusambandsríkjunum. Það er margstaðfest að þetta kjöt er flutt inn og notað í vinnslu þessara fyrirtækja, ásamt innlendri framleiðslu, enda má ætla að fyrir tollkvótann einan hafi verið greiddir um eða yfir þrír milljarðar króna, sem væru fé sem færi í súginn ef kvótinn væri ekki nýttur.
Hvað segir Þórólfur nú?
Nú þarf Guðni að taka aftur upp símann og spyrja Þórólf fóstra sinn hvort félög á hans vegum (beint eða óbeint) hafi flutt inn tollkvótann sem Háihólmi keypti á tímabilinu 2022-2025; 353 tonn af nautakjötskvóta, 273 tonn af svínakjötskvóta og 172 tonn af kvóta fyrir alifuglakjöt, að ógleymdum um 35 tonnum af kvóta til að flytja inn pylsur, skinkur og unnar kjötvörur, samtals um 834 tonn af kjötvörum.
Þeirri spurningu þarf auðvitað að fylgja önnur; hvort Þórólfur hafi barasta engar áhyggjur af heilsu manna og dýra, að ekki sé talað um lífríkið, út frá þeirri staðreynd að innlendar afurðastöðvar hafa flutt inn þúsundir tonna af hættulegu útlendu kjöti. Ætla þær ekki að láta sér segjast?
