Félag atvinnurekenda hefur brugðist við umræðuskjali Samkeppniseftirlitsins um matvöruverð frá því fyrr í mánuðinum. Þar kom fram að matvöruverð á Íslandi væri 55% hærra en að meðaltali í ríkjum Evrópusambandsins. FA setur fram rökstuddar ábendingar um átta aðgerðir sem myndu stuðla að lægra matvöruverði með því að lækka kostnað, fækka viðskiptahindrunum og auka samkeppni. FA leggur til eftirfarandi:
- Stefna ætti að norrænu vinnumarkaðsmódeli, þar sem launabreytingar eru ákvarðaðar út frá getu útflutningsgreina til að greiða laun. Umbætur á vinnumarkaði myndu jafnframt stuðla að hóflegri verðbólguvæntingum til lengri tíma, lægri verðbólgu og vaxtastigi. Í umsögn FA er bent á að bæði laun og vextir séu hærri hér á landi en í samanburðarlöndum og hærri kostnaður hækki að sjálfsögðu verðlag.
- Draga ætti úr tollvernd mjólkur- og kjötvara og beina stuðningi við bændur fremur í annan og síður markaðstruflandi farveg, líkt og gert var varðandi afurðir ylræktar í byrjun aldarinnar. Verðmunur á þessum vörum miðað við samanburðarlönd er mun meiri en á öðrum matvörum, enda tollar miklu hærri en t.d. í ESB.
- Efna ætti fyrirheit stjórnvalda um að bæta í beinan stuðning við útirækt á grænmeti, á móti niðurfellingu tollverndar. Það kæmi í veg fyrir að stundum leggist háir tollar á innflutt grænmeti, þótt engin innlend framleiðsla sé í boði.
- Setja ætti í lög viðmið um hvað teljist skortur á framboði innlendrar framleiðslu, sem bregðast megi við með tímabundinni tollalækkun á tiltekinni innfluttri matvöru. Stjórnvöld hafa hafnað beiðnum um að lækka t.d. tolla á eggjum þrátt fyrir augljósan skort og vísað til þess að ekki sé skilgreint í lögum hvað sé skortur.
- Fara ætti markvisst í gegnum tollskrána og afnema tolla af matvörum, sem ekki eru framleiddar á Íslandi. Ýmis dæmi eru um slíkt, það þekktasta líklega 46% tollur á franskar kartöflur, en þar er engri innlendri framleiðslu til að dreifa, sem tollar gætu verndað.
- Aðlaga ætti undanþágur mjólkur- og kjötafurðastöðva frá samkeppnislögum að þeim ákvæðum, sem um slíkt gilda í rétti nágrannalandanna. Undanþágur ættu að takmarkast við félög í eigu og undir stjórn bænda og tryggja ætti virkt eftirlit samkeppnisyfirvalda með samrunum og óhóflega samkeppnishamlandi samrunum.
- Fyrirtækjum, sem nýta sér undanþágur frá samkeppnislögum, ætti að vera óheimilt að bjóða í tollkvóta fyrir búvörur. Innlendar afurðastöðvar hafa ástundað að bjóða hátt í tollkvótana til að hækka verð á innflutningi og hindra þannig samkeppni við sjálfar sig. Þannig stuðla þær að hærra matvöruverði.
- Breyta ætti fyrirkomulagi úthlutunar á tollkvóta fyrir búvörur. Úthluta ætti tollkvótunum án endurgjalds, t.d. með blöndu af hlutkesti og úthlutun sem byggist á viðskiptasögu. Útboðsgjald, sem innflytjendur greiða fyrir tollkvótana, hefur almennt hækkað undanfarin ár og þannig dregið úr mögulegum ávinningi neytenda af hinum tollfrjálsu innflutningskvótum.
