Magnús Árni Skúlason, hagfræðingur og framkvæmdastjóri Reykjavík Economics, segir að fækkun ríkisstarfsmanna um 1% á næsta ári sé ekki trúverðugt markmið hjá ríkisstjórninni, en það kemur fram í ríkisfjármálaáætlun. Hlutabréfagengi stórfyrirtækis, sem væri í vandræðum, myndi líklega falla hratt ef það tilkynnti um svo takmarkaða aðgerð. Þetta kemur fram í samtali Magnúsar og Ólafs Stephensen, framkvæmdastjóra Félags atvinnurekenda, í Kaffikróknum, hlaðvarpsþætti FA. Hægt er að horfa á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Í þættinum ræða Magnús og Ólafur meðal annars hvernig stjórnvöld geti brugðist við ýmiss konar ytri óvissu, sem nú mætir minni og meðalstórum fyrirtækjum og fjallað er um í nýrri skýrslu Reykjavík Economics fyrir Íslandsbanka, sem kom út í gær. Magnús segir mikilvægt að stjórnvöld einfaldi regluverk, hlusti eftir sjónarmiðum atvinnulífsins og vinni með fyrirtækjunum, meðal annars að því að auka útflutning.
„Þá þarf hið opinbera aðeins að gefa eftir og taka til í sínum eigin ranni. Hið opinbera með sveitarfélögum er um 60 þúsund manns á vinnumarkaði, svona eins og meðal-stórfyrirtækið í Evrópu. Ef forstjóri slíks fyrirtækis segði: Við ætlum að skera niður um eitt prósent í vinnuafli, held ég að hlutabréfaverðið í því fyrirtæki myndi falla mjög hratt ef það væri í erfiðleikum. Það þyrfti meira að koma til,“ segir Magnús.
Tækifæri til hagræðingar ekki gripin
Hann segir að tækifæri til hagræðingar í opinberum rekstri, til dæmis á uppgangsárum ferðaþjónustunnar 2014-2015, hafi ekki verið gripin, og ekki heldur á sama tíma og fyrirtækin fengu skell í Covid-faraldrinum og neyddust til að taka til í sínum rekstri. Útgjöld ríkisins hafi vaxið mjög mikið á sama tíma og ekki hafi verið mikill raunvöxtur hjá minni og meðalstórum fyrirtækjum. Magnús segist velta fyrir sér af hverju seðlabankastjóri ræði þetta ekki meira, í stað þess að berja á atvinnulífinu.
Vaxtakostnaðurinn stór hluti hagnaðar ársins
Í umræðum um vaxtastigið bendir Magnús á að fyrirtæki séu almennt betur fjármögnuð og minna skuldsett en þau voru fyrir hrun. Fyrir fyrirtæki sem þurfi skammtímafjármögnun til að jafna sveiflur séu vextir hins vegar orðinn stór útgjaldaliður. „Hefðbundið lítið eða meðalstórt fyrirtæki er kannski með einhverja yfirdráttarheimild til að greiða virðisaukaskatt eða launatengd gjöld, svona sveiflujafnandi. Þetta er náttúrlega rándýrt fyrir slíkt fyrirtæki – segjum fyrirtæki sem er með tíu milljóna króna yfirdrátt á 15% vöxtum, það er ein og hálf milljón ef það rúllar allt árið, stór hluti af hagnaði ársins.“
Magnús og Ólafur ræða ýmis fleiri mál sem varða lítil og meðalstór fyrirtæki, til dæmis tækifærin sem felast í hagnýtingu gervigreindar, „fjórðu vakt“ fyrirtækjaeigenda, sem felst í því að vinna fyrir ríkið við margs konar skýrsluskil og um kynslóðaskipti í atvinnulífinu.
